Ένα (ελληνικό) εστιατόριο (ταβέρνα) σαν κι αυτό — αν έλεγες μια ιστορία για κάποιον από τα Άβδηρα, ήταν εγγυημένο ότι θα ακουγόταν ένα γέλιο. Ήταν, κατά κάποιο τρόπο, το Μπρούκλιν της εποχής του.
Για τον Δημόκριτο, όλη η ζωή έπρεπε να απολαμβάνεται και να κατανοείται· στην πραγματικότητα, για εκείνον, η κατανόηση και η απόλαυση ήταν σχεδόν το ίδιο πράγμα. Είπε: «Μια ζωή χωρίς γλέντι είναι ένας μακρύς δρόμος χωρίς πανδοχείο.»
Ο Δημόκριτος μπορεί να καταγόταν από τα Άβδηρα (Σαν να λέμε Πόντιος!), αλλά δεν ήταν ανόητος. Καταλάβαινε ότι οι πολύπλοκες μορφές, οι αλλαγές και οι κινήσεις του υλικού κόσμου προέρχονται όλες από την αλληλεπίδραση πολύ απλών κινούμενων μικροσκοπικών μερών. Ονόμασε αυτά τα μέρη άτομα.
Όλα τα υλικά αντικείμενα είναι συλλογές ατόμων, περίπλοκα συναρμολογημένες. Ακόμη και εμείς οι άνθρωποι. Όταν κόβω αυτό το μήλο, το μαχαίρι πρέπει να περνά μέσα από κενά διαστήματα ανάμεσα στα άτομα, υποστήριξε ο Δημόκριτος. Αν δεν υπήρχαν τέτοια κενά, τέτοιο κενό (void), τότε το μαχαίρι θα συναντούσε κάποιο αδιαπέραστο άτομο και το μήλο δεν θα κοβόταν.
Ας συγκρίνουμε τις διατομές των δύο κομματιών. Είναι οι εκτεθειμένες επιφάνειες απολύτως ίσες; Όχι, είπε ο Δημόκριτος. Η καμπυλότητα του μήλου κάνει αυτή τη φέτα ελαφρώς κοντύτερη από το υπόλοιπο μήλο. Αν ήταν εξίσου ψηλές, τότε θα είχαμε έναν κύλινδρο και όχι ένα μήλο. Όσο κοφτερό κι αν είναι το μαχαίρι, αυτά τα δύο κομμάτια έχουν άνισες διατομές.
Αλλά γιατί; Επειδή, σε πολύ μικρή κλίμακα, η ύλη παρουσιάζει κάποια ανεξάλειπτη τραχύτητα, και αυτή τη λεπτομερή τραχύτητα ο Δημόκριτος από τα Άβδηρα ταύτισε με τον κόσμο των ατόμων.
Τα επιχειρήματά του δεν είναι αυτά που χρησιμοποιούμε σήμερα, αλλά ήταν κομψά, λεπτά και βασισμένα στην καθημερινή εμπειρία — και τα συμπεράσματά του ήταν ουσιαστικά σωστά.
Ο Δημόκριτος πίστευε ότι τίποτα δεν συμβαίνει τυχαία, ότι τα πάντα έχουν μια υλική αιτία. Είπε:
«Θα προτιμούσα να κατανοήσω μία αιτία ενός πράγματος παρά να είμαι βασιλιάς της Περσίας !!»
Πίστευε ότι η φτώχεια μέσα σε μια δημοκρατία είναι πολύ προτιμότερη από τον πλούτο μέσα σε μια τυραννία. Πίστευε επίσης ότι οι επικρατούσες θρησκείες της εποχής του ήταν κακές και ότι ούτε ψυχές ούτε αθάνατοι θεοί υπήρχαν.
Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι ο Δημόκριτος διώχθηκε για τις πεποιθήσεις του — αλλά, πάλι, καταγόταν από τα Άβδηρα (όπως λέμε σήμερα κοροϊδευτικά για τους Πόντιους). Ωστόσο, στην εποχή του, η σύντομη παράδοση ανεκτικότητας απέναντι στις ανορθόδοξες απόψεις άρχισε να φθίνει.
Για παράδειγμα, η κυρίαρχη πεποίθηση ήταν ότι η Σελήνη και ο Ήλιος ήταν θεοί. Ένας άλλος σύγχρονός του, ο Αναξαγόρας, δίδασκε ότι η Σελήνη ήταν ένας τόπος φτιαγμένος από κοινή ύλη και ότι ο Ήλιος ήταν μια πυρακτωμένη πέτρα μακριά στον ουρανό. Για αυτό, ο Αναξαγόρας καταδικάστηκε και φυλακίστηκε για ασέβεια — ένα θρησκευτικό έγκλημα.
Οι άνθρωποι άρχισαν να διώκονται για τις ιδέες τους.
Ένα πορτρέτο του Δημόκριτου βρίσκεται σήμερα στο ελληνικό χαρτονόμισμα των 100 δραχμών, αλλά οι ιδέες του καταπνίγηκαν και η επιρροή του στην ιστορία έμεινε μικρή. Οι μυστικιστές είχαν αρχίσει να κερδίζουν.
